Foto: Wikimedia Commons
Ovaj članak je prvobitno objavljen od strane Raskrinkavanje.ba (Bosna i Hercegovina), u okviru projekta „Centar za borbu protiv dezinformacija Zapadnog Balkana: Razotkrivanje zlonamernih uticaja kroz proveru činjenica i analitičko novinarstvo“.
Ova analiza je označena kao: Provjera tačnosti
U članku o estonskom političaru osuđenom za izdaju zbog učestvovanja u ruskoj kampanji političkog uticaja jedan portal je slučaj manipulativno predstavio tvrdnjom da je EU počela zatvarati političare zbog protivljenja NATO-u.
Na portalu Epoha je 15. decembra 2025. godine objavljen članak u kojem se tvrdi da Evropska unija zatvara političare koji izražavaju protivljenje NATO savezu.
EU je počela zatvarati političare koji se protive NATO-u
Europska unija počela je uhićivati političare i izricati im dugogodišnje zatvorske kazne ako se utvrdi da su “krivi” za izražavanje anti-NATO stavova.
Tvrdnje u članku odnose se na presudu estonskog suda protiv Aiva Petersona, suosnivača male konzervativne stranke Koos, koji je zajedno s dvojicom saradnika osuđen na višegodišnju zatvorsku kaznu zbog izdaje.
Navodeći RT kao izvor, Epoha prenosi da je estonsko tužilaštvo tvrdilo da su optuženi djelovali u interesu Rusije, šireći narative koji podržavaju rusku vanjsku i sigurnosnu politiku s ciljem potkopavanja povjerenja u NATO i estonsku vojnu pomoć Ukrajini.
Uz isticanje navoda iz članka, link koji vodi na članak dijeljen je na različitim Facebook stranicama i u različitim grupama.
Foto: Screenshot/Facebook
Šta su činjenice?
Tvrdnje da EU zatvara političare koji izražavaju stav protiv NATO saveza netačne su iz više razloga.
Evropska unija nema nadležnost da krivično goni građane/ke bilo koje države članice za spomenuta djela. Sloboda govora i mišljenja garantovana je u Evropskoj uniji i predstavlja jedno od fundamentalnih prava građana/ki, a ne krivično djelo. Na nivou Evropske unije djeluje Evropsko javno tužilaštvo (European Public Prosecutor’s Office – EPPO), čija je nadležnost ograničena na istrage krivičnih djela koja štete finansijskim interesima EU, poput prevara s EU fondovima, korupcije ili prekograničnih poreznih utaja. Iako EPPO vodi istrage i podiže optužnice, krivični postupci vode se pred nacionalnim sudovima država članica, koje su jedine nadležne za suđenje i izricanje presuda.
Presudu koja je bila povod takvim tvrdnjama donio je nacionalni sud Estonije, po estonskom krivičnom pravu, i to za djelo izdaje, a ne za izražavanje ili iznošenje mišljenja. Naime, kako je 11. decembra objavio estonski javni emiter ERR, estonski okružni sud je u prvostepenom postupku osudio Aiva Petersona, jednog od lidera stranke Koos, na 14 godina zatvora zbog izdaje, dok su njegovi saradnici Dmitri Rootsi i Andrei Andronov osuđeni na višegodišnje kazne zatvora.
Prema presudi, optuženi su od kraja 2022. do početka 2023. godine organizovano i svjesno pomagali Rusiji u aktivnostima usmjerenim protiv nezavisnosti, suvereniteta i ustavnog poretka Estonije. Sud je utvrdio da su učestvovali u kampanji političkog uticaja, uključujući kontakte s ruskim političarima, usklađivanje narativa s ruskom vanjskom i sigurnosnom politikom te učestvovanje u medijskim putovanjima na okupirane teritorije Ukrajine koje je finansirala Rusija, s ciljem širenja poruka koje dovode u pitanje podršku Ukrajini, NATO-u i sposobnost Estonije za odbranu.
Optuženi su terećeni i za pokušaj uspostavljanja civilne obrambene organizacije, odnosno neke vrste milicije, no sud nije pronašao dokaze da je ta inicijativa imala neku asistenciju iz Rusije. Presuda još nije pravosnažna, navodi ERR, i može biti predmet žalbe, a optuženi su negirali krivicu. Predmet protiv Petersona i drugih nije se bavio slobodom govora, ali ERR navodi da se stranka Koos zalaže za izlazak Estonije iz NATO saveza.
U zemljama Evropske unije ne postoje zabilježeni primjeri hapšenja ili osuđivanja političara isključivo zbog iznošenja političkog mišljenja, ukoliko ono ne uključuje govor mržnje, poticanje na nasilje, pozive na kršenje zakona ili druga krivična djela.
Prema tome, tvrdnju da EU zatvara političare zbog protivljenja NATO-u, objavljenu u članku portala Epoha, ocjenjujemo kao lažnu vijest. Istu ocjenu dajemo i prvoj objavi ove tvrdnje na društvenim mrežama. Drugim objavama dajemo ocjenu prenošenje lažnih vijesti.
(Raskrinkavanje.ba)
