Foto: Freepik
Ovaj članak je prvobitno objavljen od strane Raskrinkavanje.ba (Bosna i Hercegovina), u okviru projekta „Centar za borbu protiv dezinformacija Zapadnog Balkana: Razotkrivanje zlonamernih uticaja kroz proveru činjenica i analitičko novinarstvo“.
Ova analiza je označena kao: Provjera tačnosti
HPV vakcine, važno sredstvo prevencije raka grlića materice, meta su dezinformacija na društvenim mrežama. U nedavnim objavama na Facebooku predstavljene su kao sredstvo kojim doktori sterilišu žene i djevojčice.
Na Facebooku je 24. novembra 2025. podijeljen videosnimak koji upozorava na navodne opasnosti Gardasil vakcine protiv humanog papiloma virusa (HPV).
Foto: Screenshot/Facebook
Snimak prikazuje razgovor sa ženom čija se kćerka navodno razboljela nakon što je primila Gardasil i preminula od leukemije ubrzo nakon 16. rođendana. Na snimku nije navedeno kad se i gdje to desilo.
Gardasil je u opisu ove objave upoređen s vakcinama protiv Covid-19, za koje se navodi da također uzrokuju smrt.
Gledaš glumce i ostale kako promovišu bockanje, a onda se opraštaš od njih posle par meseci, do godinu, dve..
Dajte, osvestite tu omladinu šta je 💉u Srbiji, kakvo je zdravstvo (čast izuzecima), i kako su “lečili” za vreme morone.
Snimak je takođe podijeljen 25. novembra 2025. godine u objavi u kojoj se tvrdi da doktori sterilišu djecu HPV vakcinama, koje uzrokuju rak grlića materice i dojke. Također se tvrdi da je Tedros Adhanom Ghebreyesus, direktor Svjetske zdravstvene organizacije (SZO), “nagrađen” pozicijom jer je ubio ili osakatio više od milion djevojčica HPV vakcinama u Africi:
HPV-Vakcine koje vam prodane duše crni mantili-Doktori promovisu kao zaštitu od raka grlica materice je laž,istina je da vrše sterilizaciju djevojčica i dječaka i da prouzrokuju rak grlica materice i rak dojke!!!✍️Sadašnji direktor WHO -Svjetske zdrastvene organizacije Teodros je pobjegao iz Afrike zbog zločina protiv čovječnosti milion i dvjesta hiljada djevojčica su ubili i osakatili HPV Vakcinama,za taj zločin vladari tame su ga nagradili funkcijom direktora WHO!!
Foto: Screenshot/Facebook
Ove tvrdnje podijeljene su i na drugim Facebook nalozima (1, 2).
HPV vakcine ne ugrožavaju plodnost
Postoji više od 200 tipova HPV-a, ali se devet izdvajaju kao najčešći i najproblematičniji, navodi se u članku portala Nauka govori, u kojem je sažeto osam činjenica o HPV-u i vakcinama protiv njega. Kada je riječ o visokorizičnim vrstama HPV-a, izdvajaju se HPV 16 i HPV 18.
“Zajedno, ova dva tipa su uzrok raka grlića materice u više od 70% slučajeva. Oni su visokorizični HPV tipovi i rašireni su te stoga jako opasni”, navodi se u članku.
U članku Evropskog portala za informacije o vakcinisanju navodi se da najmanje 14 vrsta HPV-a može uzrokovati maligne bolesti poput raka grlića materice, koji je nakon raka dojke najčešća vrsta raka od kojeg obolijevaju žene u Evropi u dobi od 15. do 44. godine. Ove vrste HPV-a mogu da uzrokuju i rak anusa i genitalija, ali i neke vrste raka glave i vrata u oba spola.
Vakcine štite od najrizičnijih tipova HPV-a. Od 2025. godine, prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije (SZO), postoji osam odobrenih HPV vakcina. Pet je dobilo preliminarno odobrenje SZO-a i dostupne su globalno. Sve štite od visokorizičnih HPV tipova 16 i 18, koji uzrokuju oko 76% slučajeva karcinoma grlića materice. Preliminarno odobrenje SZO-a za vakcine osigurava da agencije UN-a mogu distribuirati sigurne vakcine u područjima gdje je to potrebno. SZO za ovo odobrenje koristi međunarodne standarde da temeljito procijeni i utvrdi da li su vakcine sigurne i učinkovite. Pomenutih pet vakcina koje su dobile odobrenje SZO-a su Gardasil, Cervarix, Gardasil 9, Cecolin i Walvax.
Raskrinkavanje je u januaru 2024. godine analiziralo tvrdnje da su HPV vakcine neefikasne i štetne. Tada smo se pozvali na nekoliko naučnih studija koje jasno i nedvosmisleno dokazuju da su ove vakcine sigurne i efikasne (1, 2, 3). Naučni dokazi su, dakle, posve jasni. HPV vakcine koje su odobrene za upotrebu ne izazivaju bolesti i efikasna su prevencija malignih oboljenja koja nastaju kao posljedica HPV infekcije.
Kada je riječ o vakcinaciji protiv HPV-a u BiH, na stranici Javne zdravstvene ustanove Institut za javno zdravstvo Republike Srpske i na stranici Zavoda za javno zdravstvo Federacije Bosne i Hercegovine detaljno je opisano kome se preporučuje i u kojoj dobi, kao i drugi detalji imunizacije. Prema dostupnim podacima, u BiH se primjenjuju Gardasil i Cervarix.
Netačne tvrdnje da HPV vakcine utiču na plodnost dijelile su se i ranije. Njima se bavio i Istinomer, srbijanski portal za fact-checking, u analizi iz jula 2025. godine.
HPV vakcine su “ključan alat u zaštiti zdravlja, uključujući i očuvanje plodnosti”, navodi se u članku portala Vakcine iz marta 2025. godine. U članku je detaljno pojašnjeno da, upravo “zahvaljujući imunizaciji, buduće generacije žena mogu imati zdraviji reproduktivni sistem, smanjen rizik od tretmana koji ugrožavaju trudnoću i veću šansu da u budućnosti rode zdravu bebu”. Istaknuto je i da HPV infekcije kod muškaraca mogu uticati na plodnost te je i za njih vakcinacija način da se osigura reproduktivna sposobnost.
“Zavjerološki” narativ o SZO-u, pandemiji Covid-19 i vakcinaciji
SZO i direktor ove organizacije Tedros Adhanom Ghebreyesus česta su meta dezinformacija o zdravlju, pogotovo u vrijeme i nakon pandemije Covid-19. Netačnim tvrdnjama da je uhapšen zbog “zločina protiv čovječnosti” bavili su se ranije Associated Press, Reuters i drugi. Ove tvrdnje dijelile su se u kontekstu vakcinacije protiv Covid-19 i teorije zavjere o “planiranoj pandemiji”.
HPV vakcine dostupne su u mnogim afričkim zemljama, a stopa imunizacije značajno je povećana od 2019. godine, navedeno je u časopisu The Lancet u decembru 2025. No, nije blizu ciljevima SZO-a da se eliminiše rak grlića materice do 2030. Stopa ovog oboljenja u Africi je najviša na svijetu, što napore da se imunizacija proširi čini još značajnijim. Ove napore otežavaju dezinformacije o HPV vakcinama, uključujući i one da vakcine sterilišu žene i djevojčice. Takve tvrdnje grade teoriju zavjere da je SZO uključen u plan da se ograniči rast populacije u Africi i inače u svijetu. Sličnim tvrdnjama bavili smo se u više analiza (1, 2, 3, 4).
I vakcine protiv Covid-19 bile su meta takvih tvrdnji, koje su gradile teoriju zavjere o “planiranoj pandemiji” čiji je cilj bilo uvođenje vakcina koje su zapravo smrtonosne i sredstvo za depopulaciju. U brojnim smo se analizama bavili takvim tvrdnjama (1, 2, 3, 4). Činjenice nedvosmisleno potvrđuju da je pandemija bila stvarna, da su odobrene vakcine bile sigurne i da nisu uzrokovale nikakva masovna umiranja, kako se tvrdilo u antivakcinacijskim krugovima.
Dio ovog narativa jesu i manipulativne tvrdnje o smrtima poznatih ličnosti koje su koristile svoj imidž da popularizuju imunizaciju protiv Covid-19 i koje su umirale nakon vakcinacije (1, 2, 3, 4). U jednoj od tih analiza bavili smo se manipulativnim tvrdnjama da je kreativni direktor i osnivač Grand produkcije Saša Popović preminuo jer je vakcinisan protiv bolesti Covid-19.
Budući da se radi o ranije prisutnim navodima, tvrdnje iz analiziranih objava da HPV vakcine nisu sigurne ili da uzrokuju rak grlića materice, rak dojke ili sterilnost ocjenjujemo kao prenošenje lažnih vijesti. Istu ocjenu dajemo tvrdnji da su vakcine protiv Covid-19 ubile poznate ličnosti koje su popularizovale imunizaciju.
Tvrdnju da doktori sterilišu djecu HVP vakcinama ocjenjujemo kao teoriju zavjere. Istu ocjenu dajemo tvrdnji da je direktor SZO-a provodio sterilizaciju žena i djevojčica HPV vakcinama u Africi.
(Raskrinkavanje.ba)
