Na dan obilježavanja 30. godišnjice genocida u Srebrenici, 11. jula 2025. godine, u jednoj Facebook grupi objavljena je slika koja izgleda kao dio naslovnice novina s fotografijom američkog profesora Stevena Meyera, uz naslov u kom se navodi sljedeće:

Šef CIA: U Srebrenici nije bilo genocida

Foto: Screenshot

Na slici je takođe ispisano da Meyer tvrdi da je genocid u Srebrenici “izmišljen samo da bi se vršio pritisak na Srbe”.

Ova slika dijelila se i u danima nakon obilježavanja 30. godišnjice genocida na brojnim profilima i stranicama na različitim društvenim mrežama (1, 2, 3). 

Šta su činjenice?

Steven Meyer jeste negirao genocid u Srebrenici, ali on nije bio šef američke Centralne obavještajne agencije (Central Intelligence Agency, CIA), kako ga neki mediji i korisnici/e društvenih mreža predstavljaju već godinama. Raskrinkavanje je o ovakvim tvrdnjama i njegovoj stvarnoj biografiji i poziciji u CIA-i pisalo u dva navrata, 2019. i 2021. godine.

Naime, kako je u ovim analizama objašnjeno, nije moguće sa sigurnošću utvrditi gdje je prvi put tako nazvan, ali Meyer nikada nije obnašao funkciju koja bi se mogla tumačiti kao “šef CIA-e”. Steven Meyer bio je šef Programa nacionalne bezbjednosti u Daniel Morgan Graduate School of National Security, američkoj školi koja je, prema informacijama sa zvanične web stranice, prestala s radom u julu 2020. godine.

Prema navodima iz Meyerove biografije, koja je još uvijek dostupna na stranici škole u kojoj je predavao, tokom rata u BiH 1990-ih godina Meyer je “služio kao zamjenik šefa Balkanske operativne grupe CIA-e (Balkan Task Force – BTF)”. Na istoj je stranici bio dostupan i njegov CV, koji se još uvijek može vidjeti u arhiviranoj verziji. Kako se u analizi Raskrinkavanja iz 2019. godine ističe, Meyer je u svom CV-u naveo da je “u CIA obavljao dužnost ‘analitičara i menadžera’, da je ovu agenciju napustio 2011. godine te da je za vrijeme rata u Bosni bio zamjenik šefa Međuagencijske radne grupe za Balkan”. U dijelu svog CV-a Meyer navodi sljedeće:

Za vrijeme ratova na Balkanu tokom devedesetih godina bio sam zamjenik šefa za Međuagencijsku radnu grupu za Balkan (Balkan Task Force, op.a., vladina ujedinjena obavještajna organizacija u tom periodu). U ovom sam poslu bio odgovoran za kontrolisanje svih obavještajnih izvještaja, djelovao sam kao veza između američke obavještajne zajednice i različitih agencija i odjela na Balkanu, i uveliko putovao cijelim Balkanom. Nastavljam raditi na balkanskim pitanjima i objavio sam nekoliko radova o tom periodu.

Ova radna grupa osnovana je u junu 1992. godine, a činili/e su je članovi/ce različitih američkih agencija. Kako se u pomenutoj analizi Raskrinkavanja ističe, veliki broj dokumenata o djelovanju ove radne grupe bio je javno objavljen. U njima se uz titulu šefa nigdje ne pominje Steven Meyer.

“Iz dokumenata se vidi da su funkciju šefa BTF-a tokom 1993. obnašali Daniel Wagner i Gene Wicklund, da bi je 1994. preuzeo Norman Schindler, koji je ostao šef BTF-a sve do 1996. godine. U dokumentima se često pojavljuje i potpis zamjenika šefa BTF-a Raya Conversea. Ni u jednom od preko 300 javno dostupnih dokumenata CIA-e nema pomena o tome da je funkciju šefa BTF-a u bilo kom trenutku obavljao Steven Meyer – niti je, ponovo, on sam ikada tvrdio da jeste”, navodi se u analizi Raskrinkavanja iz 2019. godine.

Dakle, Meyer nije bio šef ni ove radne grupe, a ni agencije CIA. U njegovim zvaničnim biografijama ne postoje potvrde za te navode niti se njegovo ime navodi na listama direktora/ki ove američke agencije.

Meyer je u ostatku karijere nastavio djelovati i u vezi s Bosnom i Hercegovinom. Naime, moguće je pronaći vezu između Meyera i djelovanja “Kancelarije Republike Srpske za saradnju, trgovinu i investicije” u SAD-u. Ova kancelarija registrovana je u SAD-u kao lobistička firma koja zastupa interese Vlade RS. Meyer je čest sagovornik medija u RS, a objavljivao je i radove o politici u BiH. Više o detaljima ove poveznice možete pročitati u analizi Raskrinkavanja ovdje.

Negiranje genocida u Srebrenici

U julu 1995. godine, više od 8.000 osoba bošnjačke nacionalnosti ubijeno je u okolini Srebrenice nakon što je Vojska Republike Srpske preuzela kontrolu nad tim gradom. Zločini u Srebrenici okvalifikovani su kao genocid u presudama koje su donesene u Međunarodnom krivičnom sudu za bivšu Jugoslaviju, Međunarodnom sudu pravde i Sudu Bosne i Hercegovine. Uprkos presudama relevantnih sudova, ovu kvalifikaciju godinama intenzivno negiraju različiti/e akteri/ke (1, 2).

Iako nismo uspjeli pouzdano utvrditi da li je naslov s analizirane slike zaista objavljen u nekom mediju (1, 2), stav Stevena Meyera po ovom pitanju je jasan: on negira da je u Srebrenici počinjen genocid. Naime, Meyer je bio jedan od članova “Nezavisne međunarodne komisije za istraživanje stradanja svih naroda u srebreničkoj regiji u periodu od 1992. do 1995. godine”. Ovu je komisiju 2019. godine formirala Vlada Republike Srpske. U izvještaju Komisije, sačinjenom 2020. godine, negiran je genocid u Srebrenici, a iznesene su i brojne tvrdnje koje su u suprotnosti s navedenim presudama.

Kako BIRN u svojoj analizi ovog izvještaja od 29. jula 2021. godine ističe, “glavni zaključak koji se navodi u izvještaju jeste da u Srebrenici nije počinjen genocid te da je stvarni broj njegovih žrtava upola manji od broja koji se navodi u presudama Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) izrečenim za genocid u Srebrenici”.

U Meyerovoj biografiji objavljenoj na stranici ove komisije takođe se ne navodi da je obnašao funkciju “šefa CIA-e”. Na ovoj je stranici navedeno sljedeće: “Dugo godina je radio u Centralnoj obaveštajnoj agenciji (CIA) u raznim svojstvima, ali obično u onima koja su imala veze sa Evropom i Rusijom. Tokom ratova za sukcesiju Jugoslavije devedesetih godina služio je kao zamjenik šefa Međuagencijskih balkanskih operativnih snaga koje su se nalazile u sedištu CIA, ali je su imale predstavnike iz više američkih vladinih agencija i odsjeka”.

Dakle, Steven Meyer je učestvovao u projektu koji je negirao genocid u Srebrenici. On, pak, nikada nije obnašao funkciju šefa CIA-e. Zločini u Srebrenici okvalifikovani su kao genocid presudama relevantnih sudova. Budući da nije poznato gdje je prvi put nazvan “šefom” američke obavještajne agencije, sve objave tvrdnje da je “šef CIA-e” Steven Meyer rekao da u Srebrenici nije bilo genocida dobijaju ocjenu prenošenje lažnih vijesti.

(Raskrinkavanje.ba)