Foto: Wikimedia Commons
Ovaj članak je prvobitno objavljen od strane Raskrinkavanje.ba (Bosna i Hercegovina), u okviru projekta „Centar za borbu protiv dezinformacija Zapadnog Balkana: Razotkrivanje zlonamernih uticaja kroz proveru činjenica i analitičko novinarstvo“.
Ova analiza je označena kao: Provjera tačnosti
Napadači na okupljanju povodom Hanuke u Sydneyju identifikovani su kao otac i sin Sajid i Naveed Akram. Uprkos tome što su njihovi identiteti poznati, na društvenim se mrežama dijele netačne tvrdnje da je mlađi napadač zapravo Izraelac i bivši pripadnik IDF-a.
U napadu vatrenim oružjem 14. decembra 2025. godine na Bondi plaži, jednoj od najpoznatijih turističkih lokacija u australskom gradu Sydneyju, ubijeno je 16 osoba (uključujući i jednog napadača), dok je još najmanje 40 osoba povrijeđeno. Napad je počinjen za vrijeme proslave Hanuke na ovoj plaži.
Policija je događaj opisala kao teroristički napad. Jedan od napadača na pripadnike jevrejske zajednice koji su proslavljali Hanuku, 50-godišnji muškarac, ubijen je u razmjeni vatre s policijom. Drugi napadač, 24-godišnji muškarac, ranjen je i hospitalizovan pod policijskim nadzorom. Napadači su identifikovani kao otac Sajid i sin Naveed Akram.
Na društvenim mrežama već su se 15. decembra 2025. godine pojavile tvrdnje da je mlađi napadač ustvari David Cohen, Jevrej iz Izraela i bivši pripadnik izraelske vojske IDF. U ovim je objavama kao dokaz podijeljena slika navodnog Cohenovog Facebook profila. Na profilnoj fotografiji je mladić koji likom podsjeća na Naveeda Akrama.
U jednoj od ovih objava navedeno je sljedeće:
Procurio je Facebook profil strijelca sa plaže Bondi i ekspresno je uklonjen.
Ime koje se pojavilo: DAVID COHEN.
A ne Naveed Akram.
Ne ime koje je Mosad preko svojih satelita pokušao servirati javnosti.
➡️ DAVID COHEN, JEVREJ, IZ IZRAELA, Koji je prema slikama koje su bile dostupne na tom profilu služio u IDF vojsci u napadu na Gazu.
Kad se ta informacija pojavila, profil je nestao a kada se saznalo za pravo ime, nastala je tišina.
Foto: Screenshot/Facebook
Objava je u vrijeme pisanja ove analize imala više od 4.600 interakcija. Slične tvrdnje pronašli smo na više Facebook profila (link, link), kao i na Instagramu.
Šta su činjenice?
Nakon što se u bolnici probudio iz kome, Naveed Akram je saslušan i 17. decembra optužen za 59 krivičnih djela, uključujući 15 tačaka optužnice za ubistvo i jednu tačku za izvršenje terorističkog čina, za koji istražitelji sumnjaju da je mogao biti “inspirisan ISIS-om“, objavio je The Guardian. Prema navodima policije, koje su prenijeli mediji, stariji napadač Sajid Akram je porijeklom iz Indije, dok je njegov sin imao državljanstvo Australije.
Tvrdnje da je mlađi napadač David Cohen iz Izraela i da to dokazuje screenshot njegovog profila na Facebooku su netačne, o čemu su pisali fact-checking portali agencije AFP, australski fact-checking portali, kao i naš partnerski portal iz Hrvatske Faktograf.
Kako navodi AFP, ne postoje zvanični izvještaji koji potvrđuju da je Naveed koristio alias “David Cohen“. Osim toga, više elemenata na screenshotu Facebook profila upućuje na to da je napravljen uz pomoć alata zasnovanih na vještačkoj inteligenciji. Analizirajući sliku pomoću alata veraAI, dostupnog u okviru verifikacijskog paketa InVID-WeVerify, AFP je zaključio da je riječ o vizuelnom sadržaju koji je najvjerovatnije sintetički napravljen.
Foto: Screenshot/AFP
Detaljniji pregled navodnog profila pokazuje i niz nelogičnosti koje nisu u skladu s autentičnim Facebook stranicama, kao i greške tipične za sadržaj generisan vještačkom inteligencijom. Naprimjer, pojedine riječi na profilu, poput “people“ i “engage“, pogrešno su napisane, dok se dugme “Add a new friends“ (sic!) pojavljuje na mjestu i u obliku koji ne odgovaraju stvarnom Facebook profilu. Ta se opcija inače nalazi u gornjem desnom uglu i označena je plavom bojom.
Foto: Ilustracija/Raskrinkavanje
Na identičnom tragu bila je i fact-checking sekcija agencije Australian Associated Press. Ona je, pored očitih pokazatelja da raspored opcija na screenshotu ne odgovara uobičajenom rasporedu na Facebook profilima, istakla i da je i objava koja se može vidjeti na screenshotu vjerovatno napravljena uz pomoć vještačke inteligencije.
Foto: Screenshot
Shodno navedenom, tvrdnju da je napadač na plaži u Sydneyju bio Izraelac i bivši pripadnik IDF-a ocjenjujemo kao teoriju zavjere.
(Raskrinkavanje.ba)
