Foto: MrDm, Freepik
Ovaj članak je prvobitno objavljen od strane Raskrinkavanje.ba (Bosna i Hercegovina), u okviru projekta „Centar za borbu protiv dezinformacija Zapadnog Balkana: Razotkrivanje zlonamernih uticaja kroz proveru činjenica i analitičko novinarstvo“.
Ova analiza je označena kao: Provjera tačnosti
Snimci Hamasovog nasilja u Gazi dijele se na društvenim mrežama uz tvrdnje da je humanitarna kriza u enklavi režirana i paravan za planove da se ekstremisti nasele u Evropu. Suprotno ovakvim tvrdnjama stoje stvarnost i mnoštvo dokumentovanih činjenica o ratu u Gazi.
Na Facebook profilu Veritas Ovčice 22. septembra 2025. godine objavljeno je nekoliko uznemirujućih snimaka javnog smaknuća u Gazi. Snimci su objavljeni uz opis u kojem se dovodi u sumnju humanitarna kriza u Pojasu Gaze.
Upravo sada,nakon priznavanja PALESTINE
JAVNA SMAKNUCA
Dakle,nakon priznanja Palestine ,krecu javna smaknuca,sve to snimaju mobitelima, seraju na internetu i vesele se …
Po izvjestaju nasih medija mislili smo da su gladni,zedni ,bez struje … a gdje pune mobitele i od kuda im internet?
Na Facebook profilu ovdje ovi su snimci objavljeni 23. septembra uz tvrdnje da su strahote u Gazi izrežirane kako bi “koljači i silovatelji došli u Evropu”. U ovoj se objavi spominje “Gazawood”, odnosno kombinacija riječi “Gaza” i “Hollywood”, čime se sugeriše da je situacija u toj enklavi samo predstava.
Slične insinuacije objavljene su i na profilu Veritas Ovčice 23. septembra 2025. u objavi u kojoj se navodi da vijesti iz Gaze tek prikrivaju da se tamo nalaze opasni teroristi koji predstavljaju opasnost za Evropu.
Gaza, glad i genocid
Pojas Gaze je pod konstantnim napadima izraelske vojske od oktobra 2023. godine. Napadi su započeli kao odgovor na napad militantne grupe Hamas na izraelski teritorij 7. oktobra 2023. u kojem je ubijeno oko 1.200 ljudi, a 252 zarobljeno. Od tada je izraelska vojska vršila konstantne zračne i kopnene napade u Pojasu Gaze, ubivši više od 65.000, a ranivši više od 160.000 ljudi. Prema procjenama organizacije za nezavisno praćenje konflikata “Acled”, 15 od 16 ubijenih ljudi u Gazi od marta ove godine bili su civili.
Izrael je protekle dvije godine u Gazi ciljao bolnice, škole, univerzitete, džamije, crkve i civilne stambene objekte (1, 2, 3, 4).
Izraelske snage su u potpunosti okupirale Gazu i ograničavale ulazak hrane, goriva i medicinskih potrepština u Pojas Gaze. U martu 2025. godine započeli su potpunu blokadu ulaska bilo kakve humanitarne pomoći, koja je trajala 11 sedmica i poslije toga tek dijelom podignuta. Ovo je dovelo do masovne gladi u Pojasu Gaze. Procjenjuje se da je sada već gotovo 500 osoba unutar Gaze umrlo od gladi, a ta opasnost prijeti još hiljadama Palestinaca/ki.
UN, mnoge organizacije za ljudska prava, akademici i pravnici/e okvalifikovali su izraelsko djelovanje u Gazi kao čin genocida nad Palestincima/kama (1, 2, 3).
Postoje bezbrojni dokazi da se strahote u Gazi zaista dešavaju. Stotine hiljada videosnimaka i fotografija prikazuju bombardovanja, ranjene i ubijene ljude (1, 2, 3) i hiljade svjedočenja kako stanovnika/ca Gaze, tako i međunarodnih humanitarnih radnika/ca i doktora/ca koji/e su tamo boravili/e u određenom periodu. Apsurdno je tvrditi da dva miliona stanovnika/ca Gaze, kao i hiljade stranaca koje su tamo boravile, već dvije godine uspijevaju obmanjivati svjetsku javnost i koordinisano lagati svijet o užasima kojima su izloženi/e. Osim što je bizarno tvrditi da bi takvo nešto uopšte bilo moguće logistički izvesti, takve su optužbe i degutantne i maliciozne te se njima nastoje “opravdati” zločini koje izraelske snage sprovode nad civilnim stanovništvom Pojasa Gaze.
Foto: Destrukcija Gaze/BBC, Facebook, Instagram
Kada je riječ o snabdijevanju električnom energijom u Pojasu Gaze, ona je godinama dolazila iz Izraela. Od početka rata, izraelska elektroprivreda je u više navrata prekidala snabdijevanje strujom, a stanovnici/e Gaze oslanjaju se na agregate i solarne panele unutar Pojasa Gaze. Ipak, većina stanovnika/ca nema pristup redovnom električnom snabdijevanju (link).
Pristup internetu također je ograničen na većini teritorija Gaze, ali olakšavajuća okolnost jeste to što pojedine humanitarne organizacije omogućavaju stanovnicima/ama Gaze da pristupe doniranim eSIM karticama putem kojih se mogu spojiti na internet.
Dakle, sporadični pristup internetu i struji nije nikakav “dokaz” da je humanitarna kriza u Gazi lažirana ili režirana, kako se tvrdi u spomenutim Facebook objavama.
Snimak javnog smaknuća u analiziranim objavama je autentičan. Smaknuće su izvršili pripadnici Hamasa, a pogubljeni muškarci optuženi su za saradnju s Izraelom. Jedan od njih je Yasser Abu Shabab, jedan od lidera klana koji djeluje u području Rafaha protiv Hamasa i kojeg, prema tvrdnjama Hamasa i izraelskog premijera Benjamina Netanyahua, naoružava Izrael. Shabab je, pak, negirao da njegova grupa oružje dobija od Izraela. Ovo nije prvo javno smaknuće u Gazi, ali je jedno od rijetkih koje je snimljeno (link).
Izraelska propaganda, islamofobija i rasističke teorije zavjere
Na samom početku izraelskih napada na Gazu, nakon što su na društvenim mrežama i u medijima počeli kružiti uznemirujući snimci i izvještaji, pojavio se i narativ o “Pallywoodu” ili ”Gazawoodu”. Proizraelski nalozi na društvenim mrežama, kao i izraelski/e zvaničnici/e, optuživali su Palestince/ke da lažiraju ili preuveličavaju patnju kojoj su izloženi/e. Optužbe, koje uglavnom nisu ničim dokazane, uključivale su montiranje videa i unajmljivanje glumaca da igraju ranjenike. U nekim su slučajevima ove tvrdnje dolazile iz kooridisanih dezinformativnih mreža (1, 2, 3).
Riječ je o propagandnom narativu koji ima vrlo jasne ciljeve: relativizaciju patnje Palestinaca/ki u Gazi i opravdavanje izraelskih zločina.
U objavama na društvenim mrežama na našem jeziku, propagandni narativ o “Gazawoodu” kombinovan je s još jednom teorijom zavjere, onom o “velikoj zamjeni”. Riječ je o radikalno desničarskoj teoriji zavjere koja je postala popularna prije 15-ak godina u zemljama zapadne Evrope i Sjeverne Amerike. Njeni/e pobornici/e vjeruju da neke misteriozne elite imaju plan da “zamijene” bijelce stanovnicima/ama drugih rasa, primarno ljudima bliskoistočnog i afričkog porijekla. Smatraju da je dolazak migranata/tkinja iz zemalja s ovih teritorija koordinisan i dio tog plana, čiji je krajnji cilj izvršiti “genocid nad bijelcima”. Ne postoje nikakvi dokazi da se to dešava.
Tvrdnje o “velikoj zamjeni” nerijetko su opravdanje za nasilje nad rasnim, nacionalnim i religijskim manjinama i širenje rasističkih stereotipa.
Spomenute objave propagiraju upravo ovaj narativ, a izmišljeno lažiranje patnje u Gazi predstavlja se kao sredstvo za ostvarenje ovog cilja.
Osim što su obojene rasističkim predrasudama, ove tvrdnje demonstriraju i elementarno nepoznavanje historijskog i političkog konteksta u kojem se odvija rat u Gazi. Palestinci/ke, u pravilu, ne žele da se nasele u Evropu, ili bilo koji drugi dio svijeta, već da ostanu u Palestini i žustro se suprotstavljaju planovima koji predviđaju njihovo iseljenje (1, 2).
Shodno činjenicama, tvrdnju da je humanitarna kriza u Gazi inscenirana ocjenjujemo kao teoriju zavjere. Istu ocjenu dajemo i tvrdnji da je to paravan za dolazak opasnih grupa ljudi u Evropu.
(Raskrinkavanje.ba)
