Foto: European Commission/Facebook
Ovaj članak je prvobitno objavljen od strane Raskrinkavanje.ba (Bosna i Hercegovina), u okviru projekta „Centar za borbu protiv dezinformacija Zapadnog Balkana: Razotkrivanje zlonamernih uticaja kroz proveru činjenica i analitičko novinarstvo“.
Ova analiza je označena kao: Provjera tačnosti
Na društvenim mrežama i nekim portalima objavljen je snimak protesta u Bugarskoj uz tvrdnju da prikazuje auto predsjednice Evropske komisije Ursule von der Leyen koji su opkolili demonstranti. Snimak je zapravo nastao satima prije nego što je Von der Leyen sletjela u Bugarsku.
Predsjednica Evropske komisije (EK) Ursula von der Leyen posjetila je krajem avgusta 2025. Bugarsku u okviru niza posjeta državama Evropske unije (EU). Riječ je o Latviji, Estoniji, Finskoj, Poljskoj, Litvaniji, Rumuniji i Bugarskoj. Von der Leyen je 31. avgusta posjetila fabriku oružja u gradu Sopot, 140 kilometara od Sofije. Prema najavi, njena posjeta glavnom gradu Bugarske bila je planirana 1. septembra 2025. godine.
U kontekstu ove posjete, na društvenim mrežama i u člancima nekih portala objavljen je videosnimak za koji se tvrdilo da prikazuje protest na kojem su demonstranti okružili automobil u kojem se nalazila Von der Leyen.
Portal Sputnik Srbija je 31. avgusta 2025. godine objavio članak o ovom protestu, s videosnimkom na kojem demonstranti navodno uzvikuju “nacisto” prema automobilu u kojem je predsjednica EK-a. Snimak traje 17 sekundi i objavljen je na Telegram nalogu Sputnik Srbija skoro pola sata prije objave članka.
Foto: Screenshot/Sputnik Srbija
Članak su, uz neznatne izmjene, prenijeli Informer, Epoha i IN4S. Snimak je dijeljen i na Facebooku i Instagramu, uz tvrdnje da prikazuje demonstrante u Bugarskoj koji viču prema automobilu Ursule von der Leyen (1, 2, 3, 4, 5).
Šta su činjenice?
U Sopotu su održani protesti protiv dolaska Ursule von der Leyen. O tome su izvještavali inostrani i domaći mediji (1, 2, 3, 4). Prema tim navodima, na protestima je bio i Kostadin Kostadinov, član bugarskog parlamenta, poznati desničar i lider stranke Vazraždane, bliske ruskom predsjedniku Vladimiru Putinu. Na njegovom Facebook nalogu podijeljena su dva videosnimka s ovih protesta (1, 2).
Međutim, Ursula von der Leyen nije bila u automobilu na ovim snimcima. Tačnije, nije bila u Sopotu u vrijeme protesta, navodi se u analizi tvrdnji o snimku koju je 10. septembra 2025. godine objavio fact-checking portal iz Srbije AFP Provera činjenica.
Na osnovu podataka o letu kojim je stigla, Ursula von der Leyen sletjela je u Bugarsku tri sata nakon objave snimka za koji se tvrdi da prikazuje njen automobil opkoljen demonstrantima.
Najranija objava snimka koji kruži na društvenim mrežama koju je AFP uspeo da pronađe jeste u postu objavljenom u 14h02 po bugarskom vremenu, odnosno u 13h02 po srpskom i hrvatskom vremenu. Vođa stranke Vazraždane Kostadin Kostadinov je drugi snimak na kojem se vidi isti događaj podelio u 16h30 po lokalnom vremenu.
Kako bi utvrdio kada je avion Ursule fon der Lajen sleteo u Bugarsku, AFP je pretražio letove sa Varšave do Plovdiva na platformi za praćenje vazdušnog saobraćaja Flightradar24, koji je identifikovao odgovarajući avion kao OO-GPE. Prethodnih dana, isti avion je leteo za Rigu, Helsinki i Varšavu, što se podudara sa rasporedom fon der Lajen.
Prema podacima sajta Flightradar24, avion OO-GPE sleteo je u Bugarsku u 17h34 po lokalnom vremenu, kako se može videti na skrinšotu ispod ovog pasusa. Reprodukcija ADS-B podataka na platformi za praćenje otvorenog koda potvrđuje isto vreme dolaska (arhivirano ovde).
Foto: Screenshot/AFP Provera činjenica
Demanti zvaničnih izvora
Automobil na snimku pripada policijskim snagama Bugarske, navodi AFP Provera činjenica.
Načelnik Generalne uprave za žandarmeriju, specijalne operacije i borbu protiv terorizma pri Ministarstvu unutrašnjih poslova Bugarske Nikolaj Nikolov potvrdio je za AFP da se “nalazio u autu, ali bez predsjednice Evropske komisije”. Portparolka Ministarstva unutrašnjih poslova Bugarske rekla je u telefonskoj izjavi za AFP da “snimak prikazuje događaj koji se dogodio satima pre nego što je stigla Ursula fon der Lajen. Ona nije bila u automobilu”.
Iz bugarske Službe nacionalne bezbjednosti rečeno je za ovaj medij da “nema informacija” da je zaustavljeno vozilo s predsjednicom EK-a. Iz EK-a su e-mailom za AFP potvrdili da “predsednica Evropske komisije nije učestvovala u događaju prikazanom na viralnom snimku”.
O netačnim tvrdnjama da video prikazuje automobil u kojem je Ursula von der Leyen pisao je i srbijanski fact-checking portal Istinomer u analizi objavljenoj 19. septembra 2025. godine.
Shodno činjenicama, tvrdnju da analizirani video prikazuje protest u Bugarskoj na kojem su demonstranti opkolili auto Ursule von der Leyen, objavljenu na Telegram kanalu Sputnik Srbija i u članku ovog portala, ocjenjujemo kao lažnu vijest. Druge objave ocjenjujemo kao prenošenje lažnih vijesti.
(Raskrinkavanje.ba)
