Foto : levica.mk

Ky artikull u botua për herë të parë nga Vërtetmatës-i (Maqedonia e Veriut), në kuadër të projektit “Qendra kundër dezinformatave në Ballkanin Perëndimor: ekspozimi i ndikimeve të rrezikshme përmes gazetarisë mbikëqyrëse”.

Kur RP Kina e okupoi shtetin tibetan të Dalai Lamës, ai ishte vetëm 15 vjeç, prandaj ai nuk ishte ndonjë “agjent i CIA-s” me qëndrime të formësuara pro-perëndimore dhe antikomuniste; bashkëpunimin me CIA-n e ka nisur më vonë, gjë që është e kuptueshme pas asaj që i ka ndodhur, e që deputeti Rexhep Ismail nga Levica e anashkalon. Dhe, ironikisht, vetë Dalai Lama madje ka pasur njëfarë simpatie për idenë komuniste.

Shkruan: Vangel Bashevski

Deputeti nga partia Levica, Rexhep Ismail, i cili e përhap propagandën e Moskës dhe Pekinit, selektivisht paraqet disa fakte të vërteta, duke thënë:

Spin: Nuk është se kjo është ndonjë lajm i ri dhe ekskluziv, por është një rast i mirë të pyesim veten: cilët udhëheqës fetarë bashkëkohorë botërorë janë në fakt agjentë të CIA-s?

Kjo i referohet udhëheqësit fetar dhe politik tibetan, Dalai Lamës, i cili është në fotografinë me të cilën kjo ilustrohet, dhe mbi të është shtuar edhe një tekst manipulues në anglisht (në përkthim):

Dokumente të reja të deklasifikuara tregojnë se Dalai Lama ishte në listën e pagave të CIA-s.

Gjatë tensioneve tibetane që zgjatën dy dekada, Dalai Lama merrte subvencione në shumën prej 180 mijë dollarë në vit, dhe lufta Indo-Kineze e vitit 1962 ishte pjesë e një strategjie të fshehur të SHBA-së.

[Burimi:  Postim në facebook deputeti Rexhep Ismail, data: 23.11.2025]

Kundërspin: Vërejtja e Ismailit se Dalai Lama ishte një i paguar i CIA-s është një spin klasik, pra metaforikisht “kthim i medaljes” për të parë vetëm anën e errët. Megjithatë, fakti që Dalai Lama angazhohej për çlirimin e Tibetit nga okupimi kinez me ndihmën e CIA-s nuk është aspak një anë e errët, por Ismail sugjeron se është. Objektivisht, CIA ka luajtur llojëra të pista, sidomos në Amerikën Latine, ku ka ndihmuar grushtshtete dhe diktatura të djathta, por në Tibet ka mbështetur luftën për liri, dhe Ismail e anashkalon këtë dallim dhe bën manipulime të tjera.

E heshtur: RP Kina e ka sulmuar shtetin tibetan të Dalai Lamës

Tibet është një rajon malor në Azi, ku nga shekulli i 7-të deri në të 9-tën ekzistonte Perandoria Tibetiane, e cila ishte rivale e kinezeve. Ajo u shpërbë, dhe pas shumë shekujsh dhe luftërash, tibetianët arritën sërish të krijonin një shtet të tyre, por vetëm në Tibetin Qendror, i njohur edhe si Ü-Tsang, ndërsa pjesët e tjera të Tibetit, Amdo dhe Kham, në masë të madhe ranë nën sundimin kinez.

Ky shtet udhëhiqej nga Dalai Lama dhe ishte de fakto i pavarur, me kryeqytet Lasa, por në vitet 1950–51 u sulmua nga RP Kina, e cila aneksoi territorin e tij. Kështu është e kuptueshme që Dalai Lama dhe luftëtarët tibetianë për liri merrnin ndihmë (në para, armë ose trajnim) nga SHBA dhe shërbimi inteligjent CIA, dhe ata e jepnin këtë ndihmë për shkak të interesave të tyre antikomuniste.

Kur RP Kina sulmoi shtetin e Dalai Lamës, ai ishte vetëm 15 vjeç, prandaj nuk mund të quhet ndonjë “agjent i CIA-s” me qëndrime të qarta pro-perëndimore dhe antikomuniste. Bashkëpunimi me CIA-n e nisi më vonë. Nuk mund të thuhet se ai ishte i nënshtruar për të provokuar konfliktin apo gjëra të ngjashme; paratë nga CIA-ja i mori sepse rrethanat e detyruan.

Në fotografinë në postimin e Ismailit, Dalai Lama mban një shishe “Coca-Cola”, dhe megjithëse fotografia është autentike dhe jo fotomontazh, ajo është zgjedhur me tendencë për të krijuar përshtypjen se ai ishte i paguar nga amerikanët, sepse “Coca-Cola”, natyrisht, simbolizon kapitalizmin e tyre. Nuk ka tjetër arsye pse nga mijëra fotografi të Dalai Lamës është zgjedhur pikërisht kjo.

Kjo është një manipulim i qëllimshëm, dhe në atë fotografi tek Ismaili shfaqet edhe logoja e RT (Russia Today), pra burimi është media propagandistike. Rusia tani ndërton marrëdhënie të mira me Kinën, por kjo nuk ka qenë gjithmonë kështu, dhe rusët madje e kanë përdorur çështjen tibetiane kundër kinezëve, gjë që nuk përputhet me qëndrimet pro-ruse dhe pro-kineze të Ismailit, por për këtë – më vonë.

Sipas logjikës së Ismailit, Dalai Lama ishte një mercenar i Kinës

Ironikisht, Dalai Lama mbeti në pushtet pasi vendi i tij u pushtua, kështu që sipas logjikës së Ismailit, Dalai Lama ishte një mercenar i RP të Kinës. Por ai u detyrua ta bënte këtë nën armën e pushtuesit, i cili po përpiqej t’i mashtronte tibetianët me një autonomi të caktuar.

RP e mashtroi edhe Dalai Lamën, duke i treguar vetëm anët e saj pozitive (industrializimin, shkrim-leximin, etj.), gjë që ishte mbresëlënëse për të dhe atij i pëlqente disi komunizmi, pra a është kjo “CIA” tipike? Ai shmangu t’i shkaktonte probleme.

RP e Kinës është e njohur për shtypjen e saj, por krijoi iluzionin se Tibeti Qendror ishte autonom, kështu që nuk ishte aq e egër atje ende. Por në Amdo dhe Kham kreu kolektivizim të detyruar, përdhosje të tempujve, burgosje dhe vrasje, të cilat çuan në kryengritje.

Refugjatët nga ato rajone tibetiane erdhën më pas në Tibetin Qendror, ku ndanë ato përvoja, të cilat krijuan frikë se e njëjta gjë do të ndodhte atje dhe se Dalai Lama do të arrestohej, kështu që më 10 mars 1959, një kryengritje shpërtheu në Lhasa, e cila u shtyp me gjak.

Është e pamohueshme që CIA i ndihmoi rebelët, por Dalai Lama nuk ishte udhëheqësi i tyre dhe në fillim ai nuk ishte i interesuar të bashkëpunonte me CIA-n. Megjithatë, duke kuptuar se nuk mund të kishte bashkëpunim me RPK-në dhe se mund të arrestohej, ai iku në Indi, ku udhëhoqi një qeveri në mërgim.

Vetëm atëherë CIA filloi ta financonte atë, dhe ndryshe nga ajo që thuhet në foton e Ismailit, dokumentet për këtë nuk janë deklasifikuar rishtazi, por kjo është bërë në vitin 1998.

Në fakt, Dalai Lama nuk e udhëhoqi opozitën, por rrethanat e bënë atë një opozitar, dhe gjithashtu një “njeri të CIA-s”. Lufta e tij për Tibetin ishte atëherë paqësore, gandiane dhe publicistike, dhe ai nuk u përfshi në veprime të armatosura të sponsorizuara nga CIA, por nga aktivistë të tjerë tibetianë si vëllai i tij i madh. Dalai Lama nuk ishte një “njeri tipik i CIA-s” dhe ai nuk ishte as James Bond apo Rambo.

Kulmi i ironisë

Historia nuk është aq bardh e zi sa e paraqet Ismail, dhe kishte edhe surpriza në të, kështu që bashkëpunimi i Dalai Lamës me CIA-n u ndërpre, dhe kjo është ajo që po diskutohet.

Edhe pse si rusët ashtu edhe kinezët ndërtuan socializëm, ata kishin dallime dhe një mosmarrëveshje kufitare që nga koha cariste, e cila në vitin 1969 çoi në një konflikt të armatosur, kështu që SHBA-të ngrohën marrëdhëniet me Kinën në dëm të BRSS-së, dhe ai filloi të flirtonte me Dalai Lamën në dëm të Kinës.

Sipas logjikës së Ismailit, tani do të rezultonte se kinezët janë bërë mercenarë të SHBA-së, dhe Dalai Lama – të Moskës, por Ismaili nuk e thotë këtë sepse nuk i përshtatet.

Është interesante të shtohet se rusët kishin kontakte me tibetianët në dëm të kinezëve edhe në kohën cariste, dhe dërguan budistë nga Buryatia, Kalmykia dhe pjesë të tjera të Rusisë në Tibet, të cilin ata madje kishin ide për ta pushtuar.

Gjithashtu, Moska ndihmoi Indinë në luftën e saj kundër RP të Kinës në vitin 1962. Pekini e provokoi atë luftë, duke uzurpuar një pjesë të rajonit të diskutueshëm Aksai Chin në vitet 1950. Kjo minon tezën në imazhin e Ismailit se SHBA-të e provokuan atë luftë. Dhe megjithëse SHBA-të e ndihmuan Indinë në atë luftë, nuk e bënë këtë në të njëjtën masë si BRSS.

Kinezët më pas pushtuan të gjithë Aksai Chin (që është sa madhësia e Zvicrës) dhe ata gjithashtu pretendojnë rajonin indian të Arunachal Pradesh, kështu që incidentet kufitare vazhdojnë të ndodhin.

Ismail vlerëson BRICS-in, duke përhapur kështu narrativën se RP e Kinës ka marrëdhënie të mira me Indinë dhe Rusinë, por se ato marrëdhënie dikur ishin shumë të këqija, gjë që ndonjëherë rishfaqet.

Një detaj i prerë nga fotografia

Përveç tekstit të shtuar në foton e Dalai Lamës nga Ismail, aty ka edhe një manipulim tjetër – pjesa e djathtë e saj është e prerë në mënyrë që të mos jetë qartë e dukshme se një politikane indiane është ulur atje. Do të na kujtonte faktin se ajo i dha strehë Dalai Lamës, gjë që është e dëmshme për marrëdhëniet e saj me RP të Kinës, me të cilën, siç thamë, India tani është anëtare e BRICS.

Për të mos na kujtuar grindjet e brendshme në BRICS, dikush e preu me “elegancë”, dhe ndoshta RT i lartpërmendur e bëri, dhe më vonë disi arriti te Ismail.

Përfundim

Fjalë për fjalë gjithçka në këtë postim nga Ismail është manipulim, madje edhe mënyra se si paraqiten ato fakte, të cilat nuk ka dyshim se janë të vërteta.