Tank i ushtrisë ukrainase (Foto: Ministria e Mbrojtjes e Ukrainës, CC BY-SA 2.0, nëpërmjet Wikimedia Commons)

Ky artikull u botua për herë të parë nga Vërtetmatës-i (Maqedonia e Veriut), në kuadër të projektit “Qendra kundër dezinformatave në Ballkanin Perëndimor: ekspozimi i ndikimeve të rrezikshme përmes gazetarisë mbikëqyrëse”.

Mediat maqedonase që transmetuan lajmin për “kapjen e oficerëve britanikë” kanë pranuar se lajmi është i paprovuar ose kanë përdorur shprehje si “supozohet”, duke i kaluar përgjegjësinë për lajmin te mediat ruse. Disa media ruse me të vërtetë raportuan për “kapjen e oficerëve britanikë”, por problemi është se lajmi është i rremë dhe vjen nga media shumë të errëta dhe propagandistike ruse. Agjencitë më relevante ruse të lajmeve, si TASS dhe RIA Novosti, shkruajnë për vullnetarë britanikë që luftojnë për Ukrainën, por nuk kanë shkuar deri aty sa të pretendojnë se “oficerë të NATO-s janë kapur”.

Po shqyrtojmë një postim nga një medium maqedonas në rrjetin social Facebook, ku thuhet:

“Mediat ruse raportuan se forcat e tyre kanë kapur oficerë të NATO-s.”

Këtë e transmetuan edhe disa media të tjera maqedonase në Facebook: këtu, këtu, këtu dhe këtu, ndaj rishikimi që vijon më poshtë i referohet edhe tyre.

Në postimin me të cilin filluam është ndarë edhe një link drejt një shkrimi nga një faqe maqedonase në internet, e cila thotë:

Forcat Speciale të Federatës Ruse thuhet se kanë kapur disa oficerë të NATO-s në qytetin ukrainas të Ochakivit, të cilët u ndihmonin forcave të armatosura ukrainase me raketat dhe dronët drejt objektivave civile ruse, njoftoi kanali në Telegram “Na Marshe”, dhe këtë e raportuan edhe disa media ruse.

Më pas, faqja citon ato media ruse:

Në mbrëmjen e djeshme në Ochakiv, forcat speciale ruse zbarkuan nga disa anije dhe hynë në qendrën komandues të forcave të armatosura ukrainase. Ata kapën ushtarë britanikë që koordinonin përdorimin e raketave dhe dronëve britanikë.

Disa media ruse me të vërtetë raportuan për një ngjarje të tillë, por problemi është se lajmi është i rremë dhe vjen nga media shumë të errëta dhe propagandistike ruse si Glavniy, Info24 dhe Bloknot. Disa prej tyre kanë përdorur si burim kanalin po aq të errët dhe propagandistik në Telegram “Na Marshe” ose kanalin e ngjashëm “Militarist”, por të dy pranojnë se lajmi është i paprovuar, megjithatë e përhapin atë. Të dy kanalet i atribuojnë këtë lajm burimeve perëndimore të paemëruara, gjë që është një argument shumë i dobët.

Moskonfirmimi i këtij lajmi pranohet edhe nga mediat maqedonase, të cilat e raportuan atë, prandaj lind pyetja pse raportojnë lajme të tilla të paverifikuara nga burime të errëta dhe të dyshimta? Ky lajm nuk është publikuar nga asnjë media relevante, ruse, ukrainase, perëndimore apo ndonjë media tjetër relevante.

Kapja e oficerëve të NATO-s nga rusët do të ishte një lajm që do të përhapej nga të gjitha mediat relevante botërore, veçanërisht duke pasur parasysh që Rusia dhe Britania janë fuqi bërthamore, dhe Rusia do t’i ekspozonte të kapurit para kamerave, që do të ishte një sukses propagandistik për të, por një gjë e tillë nuk po ndodh.

Kjo nuk është hera e parë që përhapen dezinformata të tilla. Në vitin 2022, u përhap një lajm i rremë se gjatë marrjes së qytetit ukrainas Mariupol, rusët kishin kapur një gjeneral amerikan, dhe “dëshmia” për këtë ishte një video e një personi të thjeshtë në Krime, i cili u përshkrua në mënyrë të rreme.

Agjencitë më relevante ruse të lajmeve si TASS dhe RIA Novosti nuk përmendin asnjë operacion të forcave detare ruse në Ochakiv, por diçka krejtësisht të kundërt: vullnetarë britanikë që luftojnë për Ukrainën, dyshohet se kishin lundruar nga Ochakiv me qëllim që të zbarkonin në ishullin Tendrovska Kosa, por janë ndaluar nga forcat ruse që e mbajnë të pushtuar atë vend dhe në atë moment kanë bombarduar Ochakivin. Ka shumë gjasa që kjo histori më pas është keqinterpretuar dhe është arritur deri te “operacioni detar rus në Ochakiv” dhe “kapjen e oficerëve britanikë” atje.

Të huajt që luftojnë vullnetarisht për Ukrainën, Rusia i quan “mercenarë”, gjë që nuk është e saktë dhe për të cilën ne kemi shkruar më parë, dhe kjo etikëtë është përdorur edhe në këtë rast, por megjithëse TASS dhe RIA Novosti janë media propagandistike, ato nuk kanë shkuar deri aty sa të pretendojnë se “oficerë të NATO-s janë kapur”.

A kanë kryer vërtetë disa vullnetarë britanikë një zbarkim të tillë në Tendrovska Kosa dhe nëse janë penguar nga rusët – kjo nuk është çështje me të cilën merret ky rishikim ynë, por nëse forcat ruse kanë zbarkuar në Ochakiv dhe nëse aty kanë kapur oficerë të forcave të rregullta britanike. Për një gjë të tillë nuk kemi asnjë provë, ndërsa Britania e Madhe nuk është e përfshirë në luftën në Ukrainë.

Nëse Britania është e përfshirë në luftë, Kremlini duhet ta paraqesë këtë në OKB, të ndërpresë marrëdhëniet diplomatike me Britaninë e Madhe dhe t’i shpallë luftë, por Kremlini nuk bën asgjë të tillë.

Për të qenë të drejtë, mediat maqedonase, të cilat raportuan për “kapjen e oficerëve britanikë”, treguan një dozë kujdesi dhe ose pranuan se lajmi ishte i pakonfirmuar ose përdorën shprehje si “gjoja”, duke ia kaluar përgjegjësinë për lajmin medias ruse. Megjithatë, kjo nuk i liron ata nga përhapja e dezinformatave dhe përdorimi i burimeve të dyshimta, të cilat mund ta mashtrojnë publikun tonë.

Duke marrë parasysh të gjitha këto, përfundojmë se disa media ruse me të vërtetë kanë transmetuar një lajm të tillë, por publiku ynë duhet të dijë se ato media janë të paverifikuara dhe jo relevante dhe ai lajm është i rremë.